เดินป่าแบบ Leave No Trace: 7 มารยาทที่ช่วยให้ธรรมชาติยังน่าเที่ยว

เดินป่าแบบ Leave No Trace: 7 มารยาทเล็กๆ ที่ทำให้ป่ายังน่าเที่ยว

ผมชอบคำว่า Leave No Trace มากครับ เพราะมันไม่ได้แปลว่าเรา “ห้ามสนุก” เวลาเข้าป่า แต่มันคือการเที่ยวให้คนถัดไปยังรู้สึกเหมือนได้มาเจอธรรมชาติในสภาพดีเหมือนกัน

บางเรื่องง่ายมาก เช่น เก็บขยะกลับ เดินบนทางหลัก ไม่ให้อาหารสัตว์ แต่พอทำรวมกัน มันช่วยลดรอยแผลบนเส้นทางได้เยอะกว่าที่คิด

บทความนี้ผมเรียบเรียงจากแนวทางของ U.S. National Park Service และ Leave No Trace Center for Outdoor Ethics เรื่อง 7 หลักของการใช้พื้นที่ธรรมชาติอย่างรับผิดชอบ

1. วางแผนก่อนออกเดิน

ผมว่าข้อนี้สำคัญกว่าที่หลายคนคิดครับ ทริปที่ไม่ได้วางแผนมักจบด้วยการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า เช่น เดินไม่ถึงแคมป์ก่อนมืด น้ำไม่พอ หรือไม่รู้ว่าพื้นที่นั้นห้ามก่อไฟ

ก่อนออกเดิน ลองเช็กกฎพื้นที่ จุดน้ำ สภาพอากาศ ระยะทาง และแผนสำรองไว้หน่อย จะช่วยให้เราไม่ต้องทำอะไรที่กระทบธรรมชาติเพราะความจำเป็นตอนท้ายทริป

หลายครั้งร่องรอยในป่าไม่ได้เกิดจากความตั้งใจไม่ดี แต่มาจากการไม่ได้เตรียมตัว

2. เดินบนทางหลัก

เวลาทางเละหรือมีแอ่งน้ำ หลายคนชอบเดินอ้อมออกข้างทางเพราะไม่อยากรองเท้าเปื้อน แต่ถ้าทุกคนทำแบบนั้น ทางเดินจะค่อยๆ กว้างขึ้นและกินพื้นที่พืชริมทางไปเรื่อยๆ

ถ้าปลอดภัยพอ เดินบนทางเดิมจะดีกว่า ถึงรองเท้าเปื้อนนิดหน่อยก็ยังดีกว่าทำให้เส้นทางเสียหายเพิ่มครับ

3. เลือกจุดกางเต็นท์ให้เหมาะ

ถ้ามีจุดกางเต็นท์ที่กำหนดไว้ ใช้จุดนั้นก่อนเสมอ เพราะพื้นที่ถูกออกแบบให้รับแรงเหยียบและจัดการผลกระทบได้ดีกว่า

ถ้าต้องเลือกพื้นที่เอง ให้เลือกพื้นดินแน่น กรวด หิน หรือพื้นที่ที่เคยใช้งานแล้ว หลีกเลี่ยงพืชอ่อน พื้นที่ชุ่มน้ำ และจุดที่อยู่ใกล้แหล่งน้ำเกินไป

4. เก็บขยะกลับให้หมดจริงๆ

ขยะชิ้นใหญ่เราเห็นง่าย แต่ชิ้นเล็กนี่แหละครับที่หลุดบ่อย ทั้งมุมซองขนม ฝาขวด เศษเชือก ทิชชู่ หรือเศษอาหารที่คิดว่าย่อยสลายได้

เศษอาหารอาจดึงสัตว์เข้าหาแคมป์ และทำให้สัตว์เริ่มจำว่าอาหารของคนกินได้ ซึ่งไม่ดีต่อทั้งสัตว์และคนที่มาเที่ยวหลังจากเรา

5. ถ่ายรูปแทนการหยิบกลับ

ดอกไม้ หินสวย เมล็ดพืช หรือของธรรมชาติบางอย่างอาจดูเล็กมากสำหรับเรา แต่ในพื้นที่จริงมันมีบทบาทของมันอยู่

ผมชอบใช้วิธีถ่ายรูปเก็บไว้แทน ได้ความทรงจำเหมือนกัน และของนั้นก็ยังอยู่ให้คนอื่นเห็นต่อ

ของที่สวยที่สุดในป่า บางทีสวยเพราะมันยังอยู่ตรงนั้น

6. ใช้ไฟให้น้อยลง

กองไฟให้บรรยากาศดีจริงครับ แต่ก็ทิ้งร่องรอยได้เยอะ ทั้งดินไหม้ ไม้ถูกเก็บ และความเสี่ยงไฟลาม โดยเฉพาะช่วงอากาศแห้ง

ถ้ามีเตาแคมป์ ใช้เตาจะควบคุมง่ายกว่า ถ้าพื้นที่อนุญาตให้ก่อไฟจริงๆ ก็ควรใช้จุดที่กำหนด ใช้ไม้เล็กที่ตกพื้น และดับให้เย็นสนิทก่อนออกจากแคมป์

7. เคารพสัตว์ป่าและคนอื่น

สัตว์ป่าไม่ควรถูกเรียก ถูกรุมถ่าย หรือถูกให้อาหารครับ ถ้าอยากดู ให้ดูจากระยะที่สัตว์ยังทำตัวปกติ ไม่ตกใจ ไม่หนี และไม่เข้าหาเรา

ส่วนคนอื่นบนเส้นทางก็เหมือนกัน ลดเสียงดัง ให้ทางกัน และอย่าตั้งแคมป์ขวางทางเดินหรือใกล้คนอื่นเกินไป ธรรมชาติที่สงบเป็นของทุกคน

Checklist สั้นๆ ก่อนออกจากจุดพัก

• มองหาขยะเล็กๆ รอบที่นั่งพัก
• เก็บเศษอาหารออกจากพื้นที่
• ตรวจว่าไฟดับสนิท ถ้ามีการใช้ไฟ
• ไม่ย้ายหิน ไม่ตัดกิ่งไม้ ไม่ขุดพื้นทิ้งไว้
• เช็กอุปกรณ์เล็กๆ อย่างสมอบก เชือก และถุงพลาสติก

สรุปความรู้สึกของผม

Leave No Trace สำหรับผมไม่ใช่กฎแข็งๆ แต่มันคือความเกรงใจธรรมชาติครับ เราเข้าไปใช้พื้นที่ไม่นาน แต่ร่องรอยบางอย่างอยู่นานกว่าทริปของเรามาก

ถ้าเริ่มจาก 7 ข้อนี้ได้ ทริปหน้าของเราจะเบาขึ้น สะอาดขึ้น และรู้สึกดีขึ้นตอนเดินออกจากป่าด้วย

Photo: Photo by Lukas Allspach on Unsplash

อ่านเพิ่มเติมที่นี่