พอย่างเข้าเดือนพฤศจิกายน คนเดินป่าเริ่มตื่นเต้นกันแล้วค่ะ ได้เวลาขึ้นดอย กางเต็นท์ นอนดูดาว สัมผัสอากาศเย็นๆ ที่รอมาทั้งปี
แต่ถ้าเคยนอนเต็นท์บนดอยแล้วหนาวจนนอนไม่หลับ ตื่นมาตัวแข็ง จะรู้เลยว่าความโรแมนติกกับความจริงมันห่างกันพอสมควร หนูเคยเอาแต่ถุงนอนบางๆ ขึ้นดอยหน้าหนาว คืนนั้นนอนสั่นจนเช้า แทบจะยอมแพ้ลงมาตอนตี 3 เลย 555
หมายเหตุ: บทความนี้ชมพูเรียบเรียงจากข้อมูลและแหล่งอ้างอิงที่ระบุไว้
ทำไมแผ่นรองนอนถึงสำคัญกว่าถุงนอน
หลายคนลงทุนกับถุงนอนแพงๆ แต่กลับเอาแผ่นรองนอนบางๆ ไป ผลคือหนาวจากข้างล่างทั้งคืน
เหตุผลง่ายมากค่ะ ถุงนอนด้านที่ถูกน้ำหนักตัวกดทับจะแบนราบ ฉนวนถูกบีบจนไม่ทำงาน ลองนึกภาพเสื้อขนเป็ดที่ถูกรีดแบน มันก็ไม่เก็บความร้อนเหมือนกัน ความเย็นจากพื้นดินจะดูดความร้อนออกจากร่างกายตลอดทั้งคืน
สิ่งที่ต้องดูคือค่า R-value ตัวเลขที่บอกว่าแผ่นรองนอนกันความเย็นจากพื้นได้ดีแค่ไหน ยิ่งสูงยิ่งอุ่น สำหรับหน้าหนาวบนดอยในไทยที่อุณหภูมิลงไปถึง 5-10 องศา ควรใช้แผ่นรองที่มี R-value อย่างน้อย 3.0 ขึ้นไปค่ะ
ถ้ามีแผ่นรองนอนสองชิ้น ค่า R-value รวมกันได้เลย เอาแผ่นโฟมปูใต้แผ่น inflatable อีกชั้น ก็เพิ่มความอุ่นขึ้นได้ทันที
Comfort กับ Limit ค่าไหนที่ต้องดูก่อนเลือกถุงนอน
ถุงนอนส่วนใหญ่จะเขียนตัวเลขอุณหภูมิ 2 ค่าค่ะ คือ Comfort กับ Limit
ค่า Comfort คืออุณหภูมิที่นอนแล้วสบาย ส่วน Limit คืออุณหภูมิที่ “ยังพอรอดได้” แต่ไม่ได้หมายความว่าจะนอนสบาย คนส่วนใหญ่มักเลือกถุงนอนตามค่า Limit แล้วก็โดนหลอก ฮ่าๆ
ถ้าจะไปกางเต็นท์ที่อุณหภูมิกลางคืนราว 5 องศา ให้เลือกถุงนอนที่ค่า Comfort อยู่ที่ 5 องศาหรือต่ำกว่า อย่าเลือกที่ค่า Limit เป็น 5 เพราะจะหนาวแน่นอนค่ะ
Liner ถุงนอน ตัวช่วยเล็กๆ ที่เปลี่ยนคืนนั้นไปเลย
Sleeping Bag Liner ผ้าซับในถุงนอน เป็นอุปกรณ์ที่หลายคนมองข้ามแต่ช่วยได้มากจริงๆ ค่ะ
ลองนึกภาพว่าถุงนอนเหมือนเสื้อกันหนาว Liner ก็เหมือนเสื้อลองจอนข้างใน ใส่ทั้งคู่ก็อุ่นกว่าใส่ชั้นเดียว Liner แบบผ้าฟลีซช่วยเพิ่มความอุ่นได้ราว 5-10 องศา แบบผ้าไหมเบากว่าแต่เพิ่มได้ราว 3-5 องศา
ที่สำคัญคือ Liner ยังช่วยรักษาความสะอาดของถุงนอนด้วย ซักง่ายกว่าซักถุงนอนทั้งตัวเยอะค่ะ
ใส่เสื้อเพิ่มตอนไหนถึงจะได้ผล
คำตอบคือ ก่อนที่จะเริ่มหนาว
ร่างกายที่เย็นแล้วจะอุ่นกลับขึ้นมายากกว่าการรักษาความอุ่นเอาไว้ตั้งแต่แรก พอถึงแคมป์ตอนเย็นๆ ให้เปลี่ยนเสื้อผ้าที่เปียกเหงื่อจากการเดินทิ้งเลย แล้วใส่ชุดนอนแบบ base layer ที่ระบายความชื้นได้ดี ทับด้วยเสื้อฟลีซ
อย่าลืมหมวก ถุงมือ และถุงเท้าหนาๆ สำหรับนอนโดยเฉพาะ ร่างกายเสียความร้อนทางศีรษะเยอะ แค่ใส่หมวกนอนก็รู้สึกอุ่นขึ้นมากค่ะ
ความชื้นคือศัตรูตัวร้ายที่สุดของความอุ่น เสื้อผ้าเปียกดูดความร้อนออกจากร่างกายเร็วกว่าอากาศเย็นอีก
กินอะไรก่อนนอนให้ร่างกายสร้างความร้อน
ร่างกายสร้างความร้อนจากการย่อยอาหาร ถ้ากินมื้อเย็นเร็วเกินไป พอถึงเวลานอนความร้อนจากการย่อยก็หมดไปแล้ว
กินมื้อเย็นที่มีโปรตีนและไขมันสักหน่อย เพราะร่างกายใช้เวลาย่อยนานกว่าคาร์โบไฮเดรต จะค่อยๆ ปล่อยความร้อนออกมาระหว่างนอน
เทคนิคง่ายๆ อีกอย่างคือ เอาขวดน้ำที่ทนความร้อนได้ เทน้ำร้อนใส่ ปิดฝาให้แน่น แล้วสอดไว้ในถุงนอน วางตรงหน้าท้องหรือระหว่างต้นขา ความร้อนจะค่อยๆ แผ่ออกไปทั่วถุงนอนได้หลายชั่วโมงค่ะ ตื่นเช้ามาน้ำยังอุ่นอยู่ เอาไปล้างหน้าได้เลย ได้ประโยชน์สองต่อ
กางเต็นท์ตรงไหนอุ่นที่สุด
อากาศเย็นหนักกว่าอากาศอุ่น มันไหลลงไปรวมกันที่จุดต่ำสุดของพื้นที่ เหมือนน้ำไหลลงแอ่ง ถ้ากางเต็นท์ตรงแอ่งหรือหุบเขาแคบๆ จะหนาวกว่าจุดที่สูงกว่าเล็กน้อย
หาจุดที่มีต้นไม้หรือก้อนหินบังลม หันประตูเต็นท์ไปทางทิศตะวันออกจะดีค่ะ เช้ามาแดดจะส่องเข้าเต็นท์ ช่วยอุ่นเร็วขึ้น
สิ่งที่กรมสนับสนุนบริการสุขภาพย้ำเสมอคือ ห้ามกางเต็นท์ใกล้ต้นไม้แห้งหรือกิ่งแห้ง ริมลำธาร หรือเส้นทางสัตว์ป่า เพราะนอกจากเรื่องความเย็นแล้ว ยังมีเรื่องความปลอดภัยด้วยค่ะ
ปิดเต็นท์มิดชิดทำไมกลับหนาวกว่า
ข้อนี้ฟังดูขัดกับสัญชาตญาณ แต่สำคัญมากค่ะ
ถ้าปิดเต็นท์มิดชิดหมด ไอน้ำจากลมหายใจและเหงื่อจะกลั่นตัวเป็นหยดน้ำเกาะผนังเต็นท์ ถุงนอนก็ชื้น ยิ่งชื้นยิ่งหนาว เปิดช่องระบายอากาศไว้เล็กน้อย ให้อากาศถ่ายเท ลมเย็นที่เข้ามานิดหน่อยยังดีกว่าความชื้นที่สะสมทั้งคืน
ถุงนอนขนเป็ด (down) จะสูญเสียความสามารถในการเก็บความร้อนทันทีที่เปียกชื้น ถ้าใช้ถุงนอน down ยิ่งต้องระบายอากาศ
อีกเรื่องสำคัญคือ ห้ามจุดเทียน ตะเกียง หรือสูบบุหรี่ในเต็นท์เด็ดขาด และห้ามดื่มแอลกอฮอล์เพื่อคลายหนาว กรมสนับสนุนบริการสุขภาพเตือนว่าแอลกอฮอล์ทำให้หลอดเลือดขยาย ร่างกายสูญเสียความร้อนเร็วขึ้นแทน ดื่มน้ำอุ่นหรือเครื่องดื่มร้อนดีกว่าเยอะค่ะ
ข้อผิดพลาดที่เจอบ่อย
- เลือกถุงนอนตามค่า Limit แทนที่จะดูค่า Comfort
- ไม่สนใจแผ่นรองนอน ใช้แค่เสื่อโฟมบางๆ ชั้นเดียว
- ปิดเต็นท์มิดชิดจนถุงนอนชื้น
- ใส่เสื้อผ้าเปียกเหงื่อจากการเดินเข้านอนเลย
- ดื่มแอลกอฮอล์คลายหนาว (อันตรายกว่าที่คิด)
- กางเต็นท์ในแอ่งที่อากาศเย็นไหลลงมารวมกัน
เช็กลิสต์ของที่ต้องมีก่อนขึ้นดอย
| อุปกรณ์ | คำแนะนำ |
|---|---|
| แผ่นรองนอน | R-value 3.0 ขึ้นไป หรือซ้อน 2 ชิ้น |
| ถุงนอน | ค่า Comfort ต่ำกว่าอุณหภูมิกลางคืนที่คาด |
| Liner ถุงนอน | ฟลีซ (+5-10 องศา) หรือผ้าไหม (+3-5 องศา) |
| เสื้อผ้า base layer | ผ้าระบายความชื้น ไม่ใช่ผ้าฝ้าย |
| หมวก ถุงมือ ถุงเท้า | ชุดสำหรับนอน (แยกจากชุดเดิน) |
| ขวดน้ำทนร้อน | สำหรับทำขวดน้ำร้อนก่อนนอน |
| เสื้อฟลีซหรือดาวน์ | สำหรับใส่ในแคมป์ตอนเย็น |
อย่าลืมเช็กสภาพอากาศจากกรมอุตุนิยมวิทยาก่อนออกเดินทางด้วยนะค่ะ ดอยอินทนนท์เคยวัดอุณหภูมิได้ -1 องศา ส่วนภูหินร่องกล้าก็เคยลงไปถึง 4-5 องศา เตรียมตัวให้พร้อมกว่าที่คิดเสมอ
หนูว่าเสน่ห์ของการกางเต็นท์หน้าหนาวคือตอนตื่นเช้ามาค่ะ อากาศเย็นๆ หมอกลง ฟ้าใส ความรู้สึกที่ว่ารอดมาอีกคืนมันทำให้กาแฟแก้วแรกตอนเช้าอร่อยเป็นพิเศษ พอเตรียมตัวถูก คืนที่เคยนอนสั่นก็กลายเป็นคืนที่นอนหลับดีที่สุดในรอบปีได้เลย ไม่ได้พูดเกินนะ
🔗 อ่านเพิ่มเติม: How to stay warm in a tent – Advnture
🔗 อ่านเพิ่มเติม: คำแนะนำกางเต็นท์ปลอดภัย – PPTV
🔗 อ่านเพิ่มเติม: How to keep warm in a tent – The North Face