ใช้ไม้โพลเดินป่าอยู่ แต่ใช้ถูกวิธีหรือเปล่า?
หนูเห็นคนซื้อไม้เทรคกิ้งโพลมาใช้เยอะมากค่ะช่วงหลัง แต่สิ่งที่เห็นบ่อยไม่แพ้กันคือ ใช้ผิดวิธี 🥲 บางคนกำแน่นจนมือชา บางคนปรับความสูงไม่เคยเปลี่ยนไม่ว่าจะขึ้นเขาหรือลงเขา บางคนสายรัดข้อมือห้อยอยู่เฉยๆ ไม่เคยสอดมือเข้าไป
วันนี้หนูรวบรวมเทคนิคที่ถูกต้องมาให้ค่ะ ใช้ถูกแล้วมันต่างกันจริงๆ เข่าขอบคุณ หลังขอบคุณ 🙏
หมายเหตุ: บทความนี้เรียบเรียงและแปลจากต้นฉบับของ Cool of the Wild เรื่อง How to Use Trekking Poles
ทำไมไม้โพลถึงช่วยได้มากกว่าที่คิด
งานวิจัยพบว่าการใช้ไม้เทรคกิ้งโพลช่วยกระจายน้ำหนักจากขาไปสู่แขนและไหล่ได้ประมาณ 20% ของน้ำหนักตัว ฟังดูไม่เยอะใช่ไหมค่ะ แต่ลองคิดดูว่าทุกก้าวที่เดินลงเขา เข่าต้องรับแรงกระแทกซ้ำแล้วซ้ำเล่าเป็นพันๆ ครั้ง 20% ที่ลดไปนั้นรวมกันแล้วมหาศาล
เหมือนเปลี่ยนจากรถสองล้อเป็นสี่ล้อค่ะ ยิ่งทางขรุขระ ยิ่งเห็นความต่าง
ปรับความสูงยังไงให้พอดี
กฎง่ายๆ คือยืนตรงบนพื้นราบ จับด้ามโพล ข้อศอกควรงอประมาณ 90 องศา แขนท่อนล่างขนานกับพื้น
ตอนแรกหนูก็ไม่เคยวัดเลยนะค่ะ กะๆ เอา สุดท้ายปวดไหล่ทุกทริป พอปรับให้ถูกมันสบายขึ้นแบบ เฮ้ย ทำไมไม่ทำตั้งแต่แรก 555
- พื้นราบ ข้อศอก 90-135 องศา
- ขึ้นเขา ปรับสั้นลง 5-10 ซม. จากปกติ
- ลงเขา ปรับยาวขึ้น 5-10 ซม. จากปกติ
- เดินตัดเขา (traverse) ข้างภูเขาปรับสั้น ข้างหุบเขาปรับยาว
สายรัดข้อมือ สิ่งที่คนส่วนใหญ่ใช้ผิด
นี่คือความหน้าแตกของหนูเลยค่ะ ใช้ไม้โพลมาเป็นปีกว่าจะรู้ว่าสอดมือผิดทาง 🤦
วิธีที่ถูก คือสอดมือเข้าจากด้านล่างของสายรัด แล้วกดลงมาจับด้าม น้ำหนักจะตกที่สายรัดบริเวณฝ่ามือ ไม่ใช่ที่นิ้วที่กำ
ถ้าสอดจากด้านบน (ที่คนส่วนใหญ่ทำ) จะเกิดปัญหาสามอย่าง
- ต้องกำแน่นตลอด มือล้าเร็ว
- ถ้าล้ม ไม้อาจกระแทกมือ
- เปลี่ยน grip ตอนลงเขาลำบาก
จังหวะการเดิน แบบไหนเหมาะกับอะไร
มีสามจังหวะหลักค่ะ เลือกตามสถานการณ์
1) สลับข้าง (Alternating) ใช้บ่อยที่สุด
ขาขวาก้าว + แขนซ้ายปัก สลับกัน เหมือนเดินปกติที่แขนแกว่งสลับขา แค่มีไม้ช่วย จังหวะนี้ให้แรงขับเคลื่อนดีที่สุดบนทางราบและทางลาดชันปานกลาง
2) ปักพร้อมกัน (Double Pole) ทางชันหรือข้ามลำธาร
ปักไม้ทั้งสองข้างพร้อมกันข้างหน้า แล้วก้าวตาม ให้ความมั่นคงสูงสุด เหมาะกับจุดที่ต้องการ stability เช่น ข้ามหิน ข้ามน้ำ หรือลงทางชันมาก
3) อิสระ (Freestyle) ทางแคบ
ปักทุก 2-3 ก้าว แบบสบายๆ ไม่ต้องซิงค์จังหวะ ใช้ตอนทางแคบที่ไม่จำเป็นต้องพึ่งไม้มาก
เทคนิคขึ้นเขาที่หลายคนมองข้าม
นอกจากปรับสั้นลงแล้ว สิ่งที่ช่วยได้มากคือใช้เทคนิค double pole ปักไม้ทั้งสองข้างข้างหน้าพร้อมกัน แล้วดันตัวขึ้น เหมือนมีคนช่วยดึงแขนขึ้นไปค่ะ
อีกเรื่องคือ ปักไม้ใกล้ตัว ไม่ต้องยื่นไปข้างหน้าไกล ยิ่งยื่นไกลยิ่งเสียแรง เพราะมุมที่ดันตัวจะไม่ดี
เทคนิคลงเขา เข่าจะขอบคุณ
ขาลงคือจุดที่ไม้โพลช่วยได้มากที่สุด ปรับยาวขึ้น 5-10 ซม. เพื่อให้ตัวตั้งตรง ไม่โน้มไปข้างหน้า
ทางชันมากๆ ลองเปลี่ยนวิธีจับเป็น top hand grip คือเอาฝ่ามือวางบนหัวไม้โพล นิ้วโอบด้านล่าง จะกดน้ำหนักลงได้ดีกว่าจับด้ามปกติ
ปักไม้ก่อน แล้วค่อยก้าวลง ไม่ใช่ก้าวลงแล้วค่อยปักไม้ ลำดับนี้สำคัญมาก
ข้ามลำธารและหินลื่น ใช้โพลเป็นเซนเซอร์
ก่อนวางเท้าลงในน้ำ ให้ใช้ไม้โพลแหย่ดูก่อนว่าพื้นมั่นคงไหม ลึกแค่ไหน มันเหมือนมีมือที่สามที่คลำทางให้ค่ะ
ถ้าน้ำลึกหรือพื้นเป็นหินขรุขระ ให้ปรับไม้ให้ยาวขึ้น และใช้ท่าปักพร้อมกันทั้งสองข้าง สร้างจุดยึดสามจุด (สองไม้ + หนึ่งเท้า) ก่อนย้ายเท้าอีกข้าง
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- กำแน่นเกินไป มือชา นิ้วล้า ปล่อยหลวมๆ ได้เลย สายรัดจะรับน้ำหนักแทน
- ไม่เคยปรับความสูง ขึ้นเขาลงเขาใช้ความยาวเดิม เสียประโยชน์ไปครึ่งหนึ่ง
- ถอด basket ออก ต้องใส่ไว้ตอนเดินบนหิน ป้องกันไม้เสียบติดซอกหิน
- ปักไม้ไกลเกินไป ยิ่งไกลยิ่งไม่มีแรงดัน ปักใกล้ตัวกว่าจะดี
Checklist ก่อนออกเดิน
- ปรับความสูงบนพื้นราบ ข้อศอก 90 องศา ✓
- สอดสายรัดข้อมือจากด้านล่าง ✓
- ตรวจ basket ว่าติดอยู่ ✓
- ทดสอบล็อกทุกจุดว่าแน่นไม่ยุบ ✓
- จำไว้ ขึ้น=สั้น ลง=ยาว ✓
ลองปรับวิธีใช้ดูค่ะ หนูเชื่อว่าหลายคนจะรู้สึกเหมือนได้ไม้โพลคู่ใหม่เลย ทั้งที่ใช้อันเดิม แค่ใช้ถูกวิธี ก็เหมือนอัปเกรดไปอีกเลเวล
สำหรับหนูเอง สิ่งที่เปลี่ยน game มากที่สุดคือเรื่องสายรัดข้อมือ เปลี่ยนวิธีสอดอันเดียว สบายขึ้นเยอะมาก ลองดูนะค่ะ 💪