ของเดินป่าใช้ตอนน้ำท่วมได้ไหม จัด Emergency Kit สำหรับบ้านและคอนโด

อุปกรณ์เดินป่าหลายชิ้นนอนอยู่ในตู้เกือบทั้งปีครับ เราซื้อไว้รับมือฝน ความมืด อากาศเย็น และช่วงที่ต้องอยู่โดยไม่มีไฟฟ้าหรือน้ำประปาสะดวกๆ พอมาคิดอีกที สถานการณ์พวกนี้ไม่ได้เกิดเฉพาะในป่า น้ำท่วมเมือง ไฟดับหลายชั่วโมง หรือคอนโดที่ลิฟต์และปั๊มน้ำหยุดทำงานก็มีโจทย์คล้ายกันมาก

ผมเลยลองรื้อของเดินป่าที่มีอยู่ แล้วจัดใหม่ในมุมของ emergency kit สำหรับบ้านและคอนโด ปรากฏว่าของที่นำมาใช้ต่อได้มีเยอะกว่าที่คิด ตั้งแต่เสื้อกันฝน ไฟฉายคาดหัว เสื้อกันหนาว dry bag ถุงกันน้ำใส่มือถือ ถุงนอน ไปจนถึงอาหารสำเร็จรูปที่เหลือจากทริป

แต่มีของอยู่ชิ้นหนึ่งที่ต้องระวังเป็นพิเศษ คือเตาแก๊สเดินป่า มันช่วยได้ตอนระบบครัวใช้ไม่ได้ก็จริง แต่ห้ามจุดในห้องหรือพื้นที่ปิดเด็ดขาด เรื่องนี้พลาดครั้งเดียวอาจหนักกว่าการไม่มีอาหารร้อนเสียอีกครับ

หมายเหตุ: บทความนี้ฟิวส์กับเอเจ้นชมพูเรียบเรียงจากประสบการณ์ใช้อุปกรณ์เดินป่า ประกอบกับคำแนะนำจาก Ready.gov, CDC, American Red Cross และ REI

สรุปไฮไลต์สั้นๆ

• แยกชุดอยู่บ้านกับชุดอพยพ เพราะของสำหรับประคองชีวิตหลายวันไม่ควรยัดรวมในกระเป๋าที่ต้องแบกลงบันได
• ไฟฉายคาดหัว เสื้อกันฝน และ dry bag เป็นสามชิ้นที่ใช้ได้ทันทีเมื่อไฟดับหรือมีน้ำเข้าพื้นที่
• เสื้อแห้งและชั้นกันหนาวยังสำคัญในเมือง เพราะเสื้อผ้าเปียก ลม และเครื่องปรับอากาศในศูนย์พักพิงทำให้เสียความร้อนได้
• อาหารเดินป่าใช้หมุนเวียนเป็นเสบียงฉุกเฉินได้ เลือกของกินได้ทันทีหรือใช้น้ำน้อย และตรวจวันหมดอายุเป็นรอบ
• เตาแก๊สห้ามใช้ในห้อง เต็นท์ โถง ทางเดิน หรือพื้นที่ปิด เพราะเสี่ยงคาร์บอนมอนอกไซด์ ไฟไหม้ และลวก
• น้ำท่วมไม่ใช่ลำธารเดินป่า เครื่องกรองพกพาไม่ได้ทำให้น้ำที่ปนเชื้อ ไวรัส น้ำมัน หรือสารเคมีปลอดภัยเสมอไป

เริ่มจากโจทย์ก่อน ไม่ใช่เริ่มจากซื้อของ

คำว่าเตรียมรับภัยพิบัติฟังดูใหญ่จนบางทีไม่รู้จะเริ่มตรงไหน ผมชอบแบ่งเป็นสองสถานการณ์ง่ายๆ ครับ

สถานการณ์	เป้าหมาย	รูปแบบการจัดของ
อยู่ในบ้านหรือคอนโด	ประคองชีวิตช่วงน้ำ ไฟ การสื่อสาร หรือร้านค้าขัดข้อง	กล่องเสบียงกับถังน้ำ วางสูงและหยิบง่าย
ต้องอพยพ	ออกจากอาคารได้เร็วและถือของเองไหว	กระเป๋า grab-and-go หนึ่งใบต่อคน

Ready.gov หน่วยงานด้านการเตรียมพร้อมภัยพิบัติของสหรัฐฯ แนะนำให้มีอาหาร น้ำ และของจำเป็นสำหรับหลายวัน ส่วน American Red Cross แยกภาพชัดขึ้นว่า ชุดอพยพควรพอประมาณ 3 วัน ขณะที่เสบียงอยู่บ้านควรวางแผนได้นานกว่านั้นตามสมาชิกและข้อจำกัดของพื้นที่[1][7]

กระเป๋าฉุกเฉินที่ดีไม่ใช่ใบที่ใส่ของได้มากที่สุด แต่เป็นใบที่เราหยิบแล้วออกจากบ้านได้จริง

คนอยู่คอนโดควรลองยกกระเป๋าแล้วเดินลงบันไดจริงสักรอบครับ จะรู้ทันทีว่าอะไรจำเป็น อะไรหนักเกิน และรองเท้าที่เตรียมไว้นั้นเดินหลายชั้นไหวไหม ไม่ต้องรอวันไฟดับค่อยทดสอบ ฮาาา

อุปกรณ์เดินป่าชิ้นไหนย้ายมาใช้ในเมืองได้เลย

อุปกรณ์	ใช้ในบ้านหรือคอนโดอย่างไร	จุดที่ต้องตรวจ
ไฟฉายคาดหัว	เดินบันได ปฐมพยาบาล ซ่อมของ หรือจัดอาหารโดยมือยังว่าง	แบตสำรอง โหมดแสงต่ำ และไม่เก็บแบตจนรั่ว
เสื้อกันฝนหรือ poncho	ย้ายของ ออกจากอาคาร หรือรับของจากจุดช่วยเหลือท่ามกลางฝน	ขนาดพอดี ไม่ยาวจนสะดุด และมองเห็นง่าย
เสื้อ fleece หรือชั้นกันหนาว	เปลี่ยนจากเสื้อเปียก รักษาความอบอุ่นตอนลมแรงหรืออยู่ศูนย์พักพิง	เก็บเป็นชุดแห้งในถุงกันน้ำ
Dry bag หรือ seabag กันน้ำ	เก็บยา เอกสาร เสื้อแห้ง อาหาร และอุปกรณ์ไฟฟ้า	ม้วนปากถุงให้ถูก และแยกของสำคัญเป็นถุงย่อย
ถุงกันน้ำใส่มือถือ	รักษาช่องทางติดต่อ แผนที่ เอกสาร และไฟฉายจากโทรศัพท์	ทดสอบรั่วด้วยกระดาษก่อนใช้กับเครื่องจริง
Power bank และสายชาร์จ	ประคองโทรศัพท์ วิทยุ หรือไฟ USB ระหว่างไฟดับ	ชาร์จเป็นรอบ เก็บพ้นน้ำและความร้อน
ถุงนอนหรือ emergency blanket	ใช้พักในพื้นที่แห้งหรือศูนย์อพยพ	เลือกตามอากาศจริงและเก็บให้แห้ง
ผ้าแห้งเร็ว	เช็ดตัว อุปกรณ์ หรือพื้นจุดเล็กๆ และตากซ้ำได้เร็ว	แยกผ้าสะอาดกับผ้าที่สัมผัสน้ำท่วม
นกหวีด	ส่งสัญญาณเมื่อโทรศัพท์ใช้ไม่ได้หรืออยู่หลังประตู	คล้องไว้กับกระเป๋าหรือเสื้อ ไม่ฝังใต้ของ
ชุดปฐมพยาบาลและยาประจำตัว	จัดการบาดแผลเล็กและประคองโรคประจำตัว	วันหมดอายุ ปริมาณยา และสำเนารายการยา
รองเท้าหุ้มส้นกับถุงมือทำงาน	ป้องกันเศษแก้ว โลหะ และพื้นลื่นช่วงเก็บกวาด	ห้ามมองว่าใส่แล้วเดินลุยน้ำท่วมได้ปลอดภัย

REI แนะนำว่าเป้เดินป่าส่วนใหญ่ไม่ได้กันน้ำสนิทเพราะตะเข็บ ช่องเปิด และซิปยังเป็นทางให้น้ำเข้า จึงควรใช้ pack liner, dry sack หรือถุงกันน้ำแยกของสำคัญ เสื้อผ้าที่เปียกง่ายควรเลี่ยงผ้าฝ้าย และเก็บเสื้อแห้งไว้เป็นชุดสำรอง[8][9]

Rain cover ช่วยได้ แต่เอกสาร ยา โทรศัพท์ และเสื้อแห้งควรมีชั้นกันน้ำของตัวเองอีกชั้น

อาหารเดินป่าที่เหลือ เอามาหมุนเป็นเสบียงฉุกเฉินได้

อาหารสำเร็จรูปจากทริปไม่จำเป็นต้องปล่อยให้หมดอายุอยู่หลังตู้ครับ ของที่เหมาะกับบ้านคืออาหารเก็บได้นาน เปิดกินได้เลย หรือใช้น้ำและเชื้อเพลิงน้อย เช่น ปลากระป๋อง ถั่วกระป๋อง อาหารซองพร้อมกิน แครกเกอร์ ถั่วและเมล็ดพืช เนยถั่ว energy bar และเกลือแร่

อาหาร freeze-dried น้ำหนักเบาและเก็บสะดวก แต่ต้องมีน้ำสะอาดและมักต้องใช้น้ำร้อน ถ้าน้ำเป็นทรัพยากรจำกัด อาหารที่กินได้ทันทีอาจเหมาะกว่า อย่าลืมที่เปิดกระป๋องแบบมือด้วย เพราะไฟดับแล้วที่เปิดไฟฟ้าก็กลายเป็นของตกแต่งได้ครับ

CDC แนะนำว่าอาหารที่สัมผัสน้ำท่วม หรือบรรจุภัณฑ์ไม่กันน้ำ ควรทิ้ง ส่วนอาหารสดในตู้เย็นมีเวลาไม่มากเมื่อไฟดับ ตู้เย็นที่ปิดไว้รักษาความเย็นได้ประมาณ 4 ชั่วโมง ขณะที่ช่องแช่แข็งเต็มตู้ได้ประมาณ 48 ชั่วโมง[5]

เรื่องน้ำ เครื่องกรองเดินป่าไม่ใช่คำตอบทั้งหมด

ผมมีเครื่องกรองน้ำพกพาสำหรับเดินป่า แต่จะไม่หยิบมันไปดูดน้ำท่วมแล้วคิดว่าจบครับ น้ำท่วมในเมืองอาจมีสิ่งปฏิกูล เศษวัสดุ เชื้อโรค น้ำมัน และสารเคมีปนอยู่ CDC ระบุว่าเครื่องกรองพกพาไม่ได้กำจัดเชื้อทุกชนิด และน้ำที่มีเชื้อเพลิงหรือสารพิษไม่สามารถทำให้ปลอดภัยด้วยการต้ม ฆ่าเชื้อ หรือกรองทั่วไป[10][11]

น้ำดื่มบรรจุไว้ล่วงหน้าคือแผนหลัก เครื่องกรองเป็นเครื่องมือเสริม และน้ำท่วมไม่ใช่แหล่งน้ำเดินป่า

ผมจะแบ่งน้ำเป็นภาชนะหลายใบแทนการฝากชีวิตไว้กับถังเดียว เก็บบนชั้นสูง ตรวจรอยรั่ว และหมุนเวียนตามอายุของภาชนะ น้ำสำหรับดื่ม ยา ทำอาหาร และสุขอนามัยต้องคิดรวมกัน ไม่ใช่นับแค่ขวดที่เราดื่มระหว่างวัน

เตาแก๊สเดินป่าใช้ได้ แต่ไม่ใช่ในห้อง

ข้อนี้อยากเน้นมากที่สุด เตาแก๊ส camping stove เตาถ่าน และ generator ห้ามใช้ในห้อง เต็นท์ ทางเดิน โถง ลานจอดรถ หรือพื้นที่ปิด แม้เปิดประตูหน้าต่างอยู่ก็ตาม CDC ระบุว่าคาร์บอนมอนอกไซด์ไม่มีสีและไม่มีกลิ่น สามารถทำให้ป่วย หมดสติ หรือเสียชีวิตได้ และระบุชัดว่าไม่ควรใช้เตาแก๊สพกพาในอาคาร[4]

Ready.gov แนะนำให้ generator, camp stove และเตาถ่านใช้นอกอาคาร โดยอยู่ห่างจากหน้าต่างอย่างน้อย 20 ฟุต หรือประมาณ 6 เมตร[3] สำหรับคอนโดทั่วไป ระเบียงมักไม่สามารถเว้นระยะนี้ได้และยังมีข้อบังคับอาคาร จึงควรวางแผนด้วยอาหารพร้อมกินเป็นหลัก ถ้ามีพื้นที่ภายนอกที่ปลอดภัยจริง ให้ทำตามคู่มือผู้ผลิต กฎอาคาร และคำสั่งเจ้าหน้าที่ทุกครั้ง

ถ้าไม่มีพื้นที่กลางแจ้งที่ปลอดภัย เตาเดินป่าไม่ใช่อุปกรณ์ทำอาหารฉุกเฉินของคอนโด

จัดกระเป๋าแบบสามชั้น หยิบง่ายกว่าเททุกอย่างรวมกัน

ชั้นติดตัว

• โทรศัพท์ในซองกันน้ำ
• ไฟฉายคาดหัว
• นกหวีด
• ยาที่ต้องใช้ทันที
• บัตรประชาชน เงินสด และรายชื่อผู้ติดต่อ

ชั้น grab-and-go

• เสื้อกันฝน เสื้อแห้ง ถุงเท้า และชั้นกันหนาว
• น้ำกับอาหารพร้อมกิน
• ชุดปฐมพยาบาลและยาประจำตัว
• Power bank สายชาร์จ วิทยุ และแบตเตอรี่
• สำเนาเอกสารใน dry bag
• ของจำเป็นสำหรับเด็ก ผู้สูงอายุ และสัตว์เลี้ยง

ชั้นอยู่บ้าน

• น้ำและอาหารเพิ่มสำหรับหลายวัน
• อุปกรณ์สุขอนามัย ถุงขยะ และของทำความสะอาด
• ผ้าห่ม ถุงนอน และชุดแห้งสำรอง
• ถังดับเพลิง เครื่องตรวจควัน และเครื่องตรวจ CO หากบ้านมีอุปกรณ์เผาไหม้
• เครื่องมือพื้นฐานและที่เปิดกระป๋อง

เก็บของสำคัญบนชั้นสูง ไม่วางตรงพื้น และให้ทุกคนในบ้านรู้ว่าอยู่ไหน Ready.gov ยังแนะนำให้เก็บเอกสารในภาชนะกันน้ำ มีสำเนาดิจิทัล และเตรียม power bank, ไฟฉาย, วิทยุ, ชุดปฐมพยาบาล รวมถึงของเฉพาะของสมาชิกในครอบครัว[1][2]

ของเดินป่าช่วยได้ แต่ไม่ควรทำให้เรากล้าลุยน้ำ

รองเท้าเดินป่า ไม้เท้า และเสื้อกันฝนทำให้เคลื่อนที่สะดวกขึ้น แต่ไม่ได้ทำให้น้ำท่วมปลอดภัย Ready.gov และ CDC แนะนำให้หลีกเลี่ยงการเดิน ว่ายน้ำ หรือขับรถผ่านน้ำท่วม เพราะน้ำอาจไหลแรง มีไฟฟ้า สารเคมี สิ่งปฏิกูล และเศษของมีคมอยู่ข้างใต้[2][11]

เวลามีคำสั่งอพยพ ให้คำสั่งของหน่วยงานท้องถิ่นและนิติบุคคลอาคารมาก่อนบทความหรือ checklist ใดๆ เสมอ ชุดอุปกรณ์มีไว้ช่วยให้ทำตามแผนได้ ไม่ได้มีไว้แทนแผน

บทสรุป

สิ่งที่ผมชอบจากการรื้ออุปกรณ์เดินป่ามาจัดใหม่คือ เราไม่จำเป็นต้องเริ่มชุดฉุกเฉินจากศูนย์ ของหลายชิ้นถูกออกแบบมาให้เบา ทน เปียกยาก และใช้ตอนระบบปกติหายไปพอดี

ไฟฉายคาดหัวทำให้มือว่าง dry bag รักษายากับเอกสาร เสื้อกันฝนช่วยตอนต้องออกจากอาคาร เสื้อแห้งและถุงนอนช่วยให้พักได้ ส่วนอาหารทริปที่เหลือก็หมุนเป็นเสบียงได้แทนที่จะรอหมดอายุ

แต่การเอาของป่ามาใช้ในเมืองต้องเปลี่ยนวิธีคิดสองเรื่องครับ น้ำท่วมอาจปนสารเคมีที่เครื่องกรองจัดการไม่ได้ และเตาแก๊สที่ใช้หน้าเต็นท์ได้ ไม่ได้แปลว่าใช้ในห้องหรือระเบียงคอนโดได้

สุดท้ายผมว่าการเตรียมตัวที่ดีไม่ได้วัดจากจำนวน gadget แต่วัดจากสามอย่าง ของอยู่ถูกที่ ทุกคนรู้วิธีใช้ และเราลองแผนมาแล้วก่อนวันที่ต้องใช้จริง

ผู้อ่านได้อะไรจากบทความนี้

• สำรวจของเดิมได้เป็นระบบ รู้ว่าอุปกรณ์เดินป่าชิ้นใดนำมาใช้รับภัยพิบัติในเมืองได้
• จัดของตามสถานการณ์ แยกชุดอยู่บ้านกับชุดอพยพแทนการยัดทุกอย่างลงกระเป๋าเดียว
• ป้องกันน้ำกับความชื้น ด้วย dry bag, ซองกันน้ำ และชุดเสื้อผ้าแห้ง
• จัดการอาหารและน้ำอย่างปลอดภัยขึ้น โดยไม่พึ่งเครื่องกรองหรือเตาเพียงอย่างเดียว
• เลี่ยงอันตรายจากคาร์บอนมอนอกไซด์ ด้วยการไม่ใช้เตาแก๊สหรืออุปกรณ์เผาไหม้ในพื้นที่ปิด
• รู้ขอบเขตของอุปกรณ์ รองเท้าและเสื้อกันฝนช่วยเคลื่อนที่ แต่ไม่ได้ทำให้น้ำท่วมปลอดภัย

แหล่งข้อมูล

• [1] Ready.gov: Build A Kit
• [2] Ready.gov: Floods
• [3] Ready.gov: Power Outages
• [4] CDC: Carbon Monoxide Poisoning Basics
• [5] CDC: Keep Food Safe After a Disaster or Emergency
• [7] American Red Cross: Survival Kit Supplies
• [8] REI: Tips for Hiking in the Rain
• [9] REI: Tips for Backpacking in the Rain
• [10] CDC: How to Make Water Safe in an Emergency
• [11] CDC: Safety Guidelines for Floodwater